Trả lời nhanh: Việt Nam đang có nhiều loại sợi, vải thân thiện môi trường làm từ phụ phẩm nông nghiệp: sợi lá dứa (vải Pinalina của Faslink, sợi Ananas của Ecofa Việt Nam), sợi sen và lụa tơ sen thủ công Phùng Xá (Hà Nội), vải từ bã cà phê, vỏ hàu, vỏ bắp, sợi gai xanh (ramie) và cả “da” từ vỏ xoài. Ưu điểm chung là tận dụng phế phẩm, giảm đốt bỏ và phát thải; khó khăn là giá thành cao, nhuộm dệt khó và vùng nguyên liệu chưa ổn định.
May làm nghề nội y, đồ ngủ nên rất để ý đến chất liệu: thứ vải nằm sát da cả ngày thì mềm, thoáng, an toàn là trên hết. Mấy năm gần đây, May thấy các vật liệu “xanh” made in Vietnam xuất hiện ngày càng nhiều ở các triển lãm, show diễn. Bài này May tổng hợp lại những gì đã được báo chí và cơ quan chuyên ngành công bố, có ghi rõ nguồn để các bạn tiện tra cứu thêm.
1. Vải sợi lá dứa Pinalina – Faslink
Pinalina là dòng vải từ sợi lá dứa do Faslink ra mắt chính thức ngày 27/6/2025 tại triển lãm Mặc “Thơm” ở TP.HCM, với đối tác nghiên cứu sợi là ECOSOI và đối tác dệt là Trung Quy Textile. Nguyên liệu là 100% lá dứa bỏ đi sau thu hoạch; lá được tách sợi, làm sạch, phơi khô, xe thành sợi rồi dệt thành vải (theo Brands Vietnam).
- Theo đại diện Trung Quy, quy trình nhuộm tuần hoàn giúp giảm 60 – 70% lượng nước so với cách nhuộm thông thường mà vẫn giữ độ bền màu.
- Theo nhà sáng lập ECOSOI, mỗi tấn sợi thô không bị đốt bỏ giúp tránh khoảng 17 tấn CO₂.
- Nông dân trồng dứa có thể có thêm khoảng 60 triệu đồng/ha từ lá dứa vốn bị bỏ đi.
- Pinalina được giới thiệu là vật liệu bản địa Việt Nam đầu tiên có báo cáo tác động bền vững riêng.
Trong phỏng vấn với Tatler Asia (6/2025), nhà sáng lập Faslink cho biết nhóm mất khoảng 2 năm để kéo được sợi dứa chi số 32, mảnh và mềm hơn mức phổ biến chi số 10 – 20 trên thế giới; khoảng 1 ha dứa cho chừng 1 tấn sợi tự nhiên. Đến tháng 10/2025, Tuổi Trẻ đưa tin 8.000 áo thun từ vải lá dứa đã được sản xuất thành công tại Việt Nam.
2. Sợi Ananas từ lá dứa – Ecofa Việt Nam
Theo Cổng thông tin Bộ Công Thương (9/2025), sợi dứa Ananas do Ecofa Việt Nam và Bảo Lân Textile phối hợp sản xuất. Cần khoảng 60 tấn lá tươi để làm ra 1 tấn sợi. Sợi dứa nhẹ, thoáng khí, chống tia UV, khử mùi, có thể phân hủy sinh học hoàn toàn và tốn ít điện, nước hơn sợi tổng hợp.
3. Sợi sen và lụa tơ sen
Lụa tơ sen thủ công Phùng Xá
Ở xã Phùng Xá, Mỹ Đức (Hà Nội), nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận bắt đầu nghiên cứu tơ sen từ đầu năm 2017 và dệt thành công lụa từ cuống sen ngay trong năm đó. Toàn bộ làm bằng tay: cuống sen được bẻ, rút tơ, se trên mặt bàn ẩm rồi mới dệt, và phải xử lý trong vòng 24 giờ kẻo cuống khô, tơ đứt. Một chiếc khăn 1,7 m × 0,25 m cần khoảng 4.800 cuống sen; thợ giỏi làm được 200 – 250 cuống mỗi ngày, nên mất cỡ một tháng. Năm 2019, lụa tơ sen được chọn làm quà tặng tại Hội nghị G20 ở Nhật Bản (theo Báo Pháp luật Việt Nam).
Sợi sen công nghiệp của Faslink
Khác với lụa tơ sen thủ công, Faslink phát triển sợi sen để sản xuất hàng loạt. Theo Cổng thông tin Bộ Công Thương, vải sen có đặc tính mềm, mịn, mát; và theo Tatler Asia, Faslink dùng sợi sen cho đồ lót, đồ ngủ và áo thun cao cấp. Đây là hướng rất đáng chú ý với dân may nội y như chúng mình.
4. Vải từ bã cà phê, vỏ hàu, vỏ bắp
Faslink còn sản xuất hàng loạt sợi từ bã cà phê, vỏ hàu, vỏ bắp (Cổng thông tin Bộ Công Thương):
- Bã cà phê kết hợp hạt nhựa PET tái chế: vải co giãn, thoáng, khử mùi tốt; Faslink cũng pha sợi cà phê với cotton.
- Vỏ hàu: vải giúp giảm cảm giác nóng khi mặc.
- Vỏ bắp: tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm sợi.
5. Sợi gai xanh (ramie) và “da” vỏ xoài
Gai xanh là sợi dài, dễ nhuộm, kháng khuẩn, được đánh giá bền gấp 7 – 8 lần bông. Công ty An Phước – Viramie đầu tư 628 tỷ đồng xây nhà máy sợi ở Thanh Hóa, công suất hơn 1.700 tấn sợi/năm, cần vùng nguyên liệu khoảng 6.300 ha. Ngoài ra, sinh viên Nguyễn Thị Thanh Vân (Đại học Trà Vinh) đã phát triển “da xoài” thuần thực vật từ vỏ xoài (Cổng thông tin Bộ Công Thương).
Bảng tóm tắt các vật liệu xanh “made in Vietnam”
| Vật liệu | Nguyên liệu | Đơn vị / nơi phát triển | Đặc tính nổi bật |
|---|---|---|---|
| Vải Pinalina | Lá dứa sau thu hoạch | Faslink, ECOSOI, Trung Quy | Thoáng, nhẹ; nhuộm tuần hoàn tiết kiệm nước |
| Sợi Ananas | Lá dứa | Ecofa Việt Nam, Bảo Lân Textile | Thoáng, chống UV, khử mùi, phân hủy sinh học |
| Lụa tơ sen | Cuống sen | Phùng Xá, Mỹ Đức, Hà Nội | Thủ công, quý hiếm, giá trị cao |
| Vải sợi sen | Lá, cuống, hạt sen | Faslink | Mềm, mịn, mát; dùng cho đồ lót, đồ ngủ |
| Vải bã cà phê | Bã cà phê + PET tái chế | Faslink | Co giãn, thoáng, khử mùi |
| Vải vỏ hàu | Vỏ hàu | Faslink | Giảm nóng khi mặc |
| Sợi gai xanh | Cây gai xanh | An Phước – Viramie | Bền, dễ nhuộm, kháng khuẩn |
| Da xoài | Vỏ xoài | ĐH Trà Vinh | Thay thế da thuộc, thuần thực vật |
Thách thức của vật liệu xanh Việt Nam
- Giá thành sản xuất còn cao.
- Quy trình nhuộm, dệt khó hơn vải truyền thống.
- Nguồn nguyên liệu chưa ổn định, vùng trồng chưa đủ lớn.
- Nhu cầu trong nước còn hạn chế; theo Bộ Công Thương, thị phần nội địa của Ecosoi chưa tới 10%.
Góc nhìn của May: vật liệu xanh và nghề may nội y
Với nội y và đồ ngủ, những đặc tính như thoáng, mát, kháng khuẩn, khử mùi chính là điều người mặc cần. Vì vậy May tin các loại sợi sen, sợi dứa hay vải pha sợi tự nhiên sẽ ngày càng có chỗ đứng trong mảng này, nhất là với các xưởng nhỏ làm hàng thủ công, số lượng ít. Khi dùng thử chất liệu mới, các bạn nhớ cắt mẫu nhỏ, giặt thử để kiểm tra độ co, độ bền màu và cảm giác trên da trước khi may cả bộ. Bạn có thể đọc thêm về vải organza (tơ sống) và các bài về vải, nguyên phụ liệu trên Maya DIY.
Câu hỏi thường gặp
Vải sợi dứa có mặc sát da được không?
Theo các đơn vị sản xuất, sợi dứa thoáng khí, nhẹ và dịu với da nhạy cảm; Faslink giới thiệu sợi dứa phù hợp làm áo thun mặc hằng ngày. Nên giặt thử mẫu vải trước khi may.
Vải Pinalina của ai sản xuất?
Pinalina do Faslink ra mắt ngày 27/6/2025, với ECOSOI phát triển sợi và Trung Quy Textile dệt nhuộm.
Cần bao nhiêu cuống sen để dệt một chiếc khăn lụa tơ sen?
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, khăn 1,7 m × 0,25 m cần khoảng 4.800 cuống sen và mất khoảng một tháng làm thủ công.
Vải sợi sen có dùng may đồ lót được không?
Có. Faslink dùng sợi sen cho đồ lót, đồ ngủ và áo thun cao cấp vì vải mềm, mịn và mát.
Vì sao vải thân thiện môi trường còn đắt?
Do giá thành sản xuất cao, nhuộm dệt khó, vùng nguyên liệu chưa ổn định và nhu cầu trong nước còn ít.
Nguồn tham khảo
- Cổng thông tin Bộ Công Thương: “Sợi sinh thái mở lối cho ngành công nghiệp thời trang bền vững”, 10/9/2025.
- Brands Vietnam: “Faslink ra mắt sản phẩm vải sợi dứa Pinalina”, 28/6/2025.
- Tatler Asia: phỏng vấn nhà sáng lập Faslink Trần Hoàng Phú Xuân, 9/6/2025.
- Tuổi Trẻ: “8.000 áo thun từ vải lá dứa sản xuất thành công tại Việt Nam”, 9/10/2025.
- Báo Pháp luật Việt Nam: “Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận: Dạy tằm dệt lụa, bắt sen nhả tơ”, 12/10/2021.
